Preek van deze Week

Preek van ds. David van Veen over Lucas 19: 1 - 10
De Veste Gouda, 14 april 2024

Hier in de kerk gaat het vaak over Jezus van Nazareth. Hem volgen wij. En als hij een social media account zou hebben, zou hij met stip op één staan met miljoenen volgers over de hele wereld en dat al eeuwenlang. Ik vroeg jullie: maar hoe kun je nu zien of iemand Jezus volgt? Het snelle antwoord was dat jullie zeiden: ja, soms kun je dat zien aan hoe iemand er uit ziet. Iemand draagt een kruisje om haar nek of soms kun je het ook aan de kleding zien die iemand draagt. Maar je kunt het ook zien omdat mensen naar de kerk gaan of als je mensen ziet bidden, zeiden jullie. Hoe kun je zien of iemand Jezus volgt? Tja, als je daar nog wat dieper over nadenkt dan gaat het ook om wat je doet en om wat je niet doet. Jezus volgen is namelijk toch vooral ook doen wat hij deed, belangrijk vinden wat hij belangrijk vond. Je zou het hem eigenlijk wel eens zelf willen vragen. Ik zei: “Stel nou dat Jezus tegenover je zit in de trein: wat zou je Jezus dan vragen?” Ruben antwoordde onmiddellijk gevat: ja, waar hij naar toe gaat natuurlijk. Wat op zich natuurlijk best een goeie vraag is als je daar wat langer over nadenkt. Andere vragen die jullie Jezus in de trein zouden stellen waren:
- Wat vindt U nu van deze wereld? 
- Wat zou volgens U beter kunnen in deze tijd? 
- Wat is goed? 
- Zijn er ook teksten in de Bijbel die dingen over u zeggen die niet kloppen?
- Wat vindt u van het effect dat u op de wereld heeft? 
Een ander zou Jezus gelijk inschakelen om iemand te helpen door bijvoorbeeld te vragen of hij iemand zou willen genezen. Uit jullie vragen is wel af te leiden dat Jezus belangrijk zou kunnen zijn voor onze wereld? Hij die wereld eigenlijk beter zou moeten maken. Jullie zeiden: Jezus is voor veel mensen een houvast en een leidraad in hun leven. Maar als je gelooft dat Jezus je houvast is, je hem volgt, dan zou je dat natuurlijk ook in je leven terug moeten zien, maar ja, hoe dan precies: dát is en was nog niet zo eenvoudig te beantwoorden. Daar moeten we soms echt even bij stil staan. En gelukkig kan dat hier. In de kerk en bij al die groepen die er zijn. Wat betekent het nou dat wij hier zeggen Jezus te volgen? Hoe is hij dan een houvast, een leidraad. Hoe kunnen we doen hoe hij deed? En nu zit hij niet altijd bij ons in de trein, maar zijn woorden zijn nog wel steeds bij ons bekend en staan in het evangelie. Evangelie betekent overigens de goede of blijde boodschap, dus dat zit alvast goed :-) En zo geloven we: de Heilige Geest van God zorgt ervoor dat die woorden van toen nog steeds levend zijn en ook voor ons een goede boodschap willen zijn. En in dat evangelie las Esther vandaag het verhaal van Zacheus. 

En ook Zacheus was nieuwsgierig naar Jezus. Hij wilde hem graag zien. Want ook hij kon Jezus niet tegenkomen in de trein en klom uiteindelijk maar in een boom om toch een glimp van die man op te vangen. Eigenlijk was dat te gek voor woorden, want Zacheus had een hoge baan bij de Belastingdienst en die zie je niet zo snel met pak en koffer in een boom klimmen, maar ja, Jezus deed hem op een of andere manier wat. En wat een verhaal werd dat uiteindelijk. Het ging als een lopend vuurtje door de stad want Zacheus kreeg Jezus uiteindelijk niet alleen te zien: nee, Jezus kwam zelfs bij hem logeren. Die gebeurtenis zette letterlijk het leven van Zacheus op zijn kop. Het veranderde zijn leven en het veranderde hem zelf. En ook Zacheus besloot Jezus te gaan volgen. Laten we zijn verhaal nu eens beluisteren en het verhaal onze vragen stellen. Wat gebeurde daar nou precies? Wat deed Jezus nou? Wat vindt Jezus belangrijk? En hoe ging Zacheus Jezus daarin volgen? Het begint ermee dat Jezus onderweg is en in de stad Jericho aankomt. Jezus is onderweg naar Jeruzalem. Daar zal hij op een ezel Jeruzalem binnenrijden. Je weet wel, dat moment waar de mensen met palmtakken staan te zwaaien en roepen: “Hosanna”. Ze denken dat Jezus als Messias de Romeinen het land uit zal zetten. Dat hij een koning is die zijn macht zal laten gelden. Maar zo gaat het niet. De mensen snappen hier niet wie Jezus is en dat zijn weg anders loopt. Even daarvoor is er dus ook al sprake van een soort intocht zou je kunnen zeggen, maar dan hier in de stad Jericho. Zou hier dan wel iemand gesnapt hebben waar het Jezus echt om gaat? Jericho ligt vlak bij de Dode Zee en ligt wel liefst 260 meter onder de zeespiegel. Het was een belangrijke handelsplaats. Iedereen komt erlangs. Niet zo gek dus dat daar de belastingdienst van de Romeinen een douane- en tolkantoor heeft. In Jericho kun je serieus geld verdienen. Tenminste als je met de bezetter wilt samenwerken. En dat is precies wat Zacheus doet. Hij is tollenaar. Hij int belasting voor de Romeinen. Hij werd daarom door de mensen gezien als een collaborateur en een zondaar. De mensen konden misschien zijn bloed wel drinken. En Zacheus was dan ook nog eens de baas van de tollenaars, een oppertollenaar, hoofd van de belastingdienst in Jericho. Nu is “de grap” van het verhaal dat de naam Zacheus betekent’ de zuivere’, ‘de rechtvaardige’. Nu, als hij iets niet was, was dat het dus. Hij was geen zuivere, maar een collaborateur en wordt nog toegevoegd: hij was rijk. Hij inde de tol maar deed er nog een schepje bovenop, zodat hij dat in zijn eigen zak kon steken. 

Maar naast rijk, was hij ook klein van stuk. En dat was een probleem toen hij Jezus wilde zien, want de mensen zouden hem nooit er doorlaten. Nee, ze zouden hem liever pootje haken, want die Zacheus konden ze dus wel schieten. Zacheus klimt daarom snel in een vijgenboom. Eigenlijk is het een wilde vijgenboom en de vruchten van die boom werden wel ‘het brood van de armen’ genoemd. Als je echt arm was en niks te eten had, kon je nog van deze vijgenboom de vruchten plukken, maar lekker was het niet. En kijk, daar zit ie dan, de rijke Zacheus notabene in de boom van het brood van de armen. De tollenaar wiens naam rechtvaardige betekent. Hoeveel gekker wil je het krijgen. Dan komt Jezus voorbij en ziet Zacheus zitten. Sterker nog, hij ziet Zacheus wel zitten en zegt: “Zacheus, in jouw huis moet ik wezen. Bij jou kom ik logeren.” Maar met die actie maakt Jezus natuurlijk geen vrienden. Gaat Jezus nu echt eten met zondaars, met collaborateurs? Maar het is precies wat Jezus doet. Waar wij mensen aan de kant hebben gezet om welke reden dan ook, plaatst hij ze weer terug in het midden. Hij wil hen mee laten doen. En dan gebeurt het wonder. Zacheus wordt inderdaad een rechtvaardige. Hij gaat zijn naam eer aan doen. Hij belijdt zijn zonden en verandert. Hij geeft de helft van zijn bezittingen weg aan de armen en als hij iemand heeft afgeperst, vergoedt hij het viervoudige. Zacheus wordt een volgeling van Jezus. En dat komt dubbelgoed uit want Zacheus heeft als tollenaar goed leren schrijven. Hij wordt dan ook de schrijver van dit evangelie en krijgt uiteindelijk een nieuwe naam: Mattheus. Als volgeling van Jezus stopt Zacheus niet alleen met het kwade te doen, maar gaat zelfs het goede doen en zelfs meer dan dat. En dat sluit aan toen we jullie vroegen: Wat doe je nu wel of juist niet als je Jezus volgt? Jullie zeiden toen: zorgen voor je medemens, respectvol zijn. Niet discrimineren op basis van geloof, geslacht of achtergrond. En weer een ander zei: meer bidden en danken en niet schelden, maar juist blij zijn met wat je hebt en krijgt. 

Zacheus mag vandaag opnieuw beginnen, terwijl hij misschien de laatste was waarvan je dat verwacht had. Maar juist daarom wil Jezus bij Zacheus aan tafel gaan en is de belangrijke boodschap van Jezus hier: bij God mag je altijd opnieuw beginnen. En als wij dus net als Zacheus Jezus volgen, dan betekent dit dat díe boodschap ook voor ons mag gelden. Jezus wil ook bij ons aan tafel zitten. Hij wil meepraten in jouw leven. Dat je hem betrekt en misschien zo nu en dan eens vraagt: en wat zou Jezus nu gedaan of gezegd hebben? En ook Jezus zegt het vandaag tegen ons: Jij mag altijd opnieuw beginnen. Je bent een kind van God en God heeft het goede met je voor. Maar dat betekent ook, dat als je Jezus daarin volgt, dat je andere mensen ook opnieuw mag laten beginnen. Dat betekent dat je niet alleen aan jezelf denkt, maar ook aan anderen. Dat als je ziet dat iemand niet mee mag doen, dat je juist diegene weer in het midden plaatst en wel bij hem of haar aan tafel gaat zitten. En dat kan ook in Gouda, in de kerk, thuis, op je werk of op school. Als je Jezus volgt, probeer je een open houding te hebben voor anderen, probeer je niet uit te sluiten, maar in te sluiten. Vandaag mogen we dus van Zacheus leren dat je altijd opnieuw mag beginnen, zodat je zelf ook voor andere mensen dat nieuwe begin wilt zijn, probeert te zijn.  Zo volgt Zacheus Jezus en zo mogen ook wij dat doen. 

Amen