Preek van vorige Week

Preek van ds. David van Veen over Mattheus 25: 31 - 46
De Veste Gouda, 9 september 2018
 
Lieve mensen,
 
Ons jaarthema is natuurlijk gebaseerd op die tekst van Mattheus waar wij zojuist van gelezen hebben. Het is een sleuteltekst. Een parabel, waarin Jezus als koning wordt gepresenteerd, gezeten op een troon. En alle volken worden voor deze koning samengebracht en over die volken spreekt Jezus een oordeel uit. De bijbelschrijver gebruikt daarvoor het destijds bekende beeld van een herder die onderscheid maakt tussen de bokken en de schapen. De parabel spreekt duidelijke, maar ook wel harde taal, alsof Mattheus alles aan het einde van zijn evangelie nog eenmaal op scherp wil zetten. Kortom: het is hier dat Mattheus de hamvraag van zijn evangelie lijkt te stellen: waar zou het deze koning Jezus nu werkelijk om gaan? Wat is nu van het grootste belang, hier aan het einde van het evangelie? Is dat het geloof in Jezus of de juiste kennis van dit geloof? Klinken daar die bekende woorden over kruis, verzoening en vergeving van onze zonden? Nee, wonderlijk genoeg niet. Waar het blijkbaar aan het einde van het evangelie om draait is in de kern de vraag of je het goede gedaan hebt aan je naaste, de hongerige, de dorstige, de naakte, de vreemdeling, de zieke of de gevangene? En Mattheus zet zelfs nog een stap verder, want wil je Christus ontmoeten in je leven, zegt hij, dan moet je hem juist in die naaste zoeken… Alles wat je aan hen hebt gedaan, heb je aan Mij gedaan.
 
Deze werken van barmhartigheid hebben menig kunstenaar geïnspireerd, zo ook degene die bekend is komen de staan als de Meester van Alkmaar. Hij was tussen 1490-1510 in Alkmaar werkzaam en maakte dit werk voor de Grote of Sint Laurenskerk in Alkmaar. Op één van de panelen is waarschijnlijk de beste man zelf te zien, die ons recht in de ogen kijkt en zo ook zijn betrokkenheid bij dit onderwerp kenbaar maakt…. Dat wij als protestanten vandaag met zoveel aandacht deze panelen bekijken, is vanuit de historie gezien enigszins wonderlijk, want het waren de protestanten die in de 16eeeuw, tijdens de beeldenstorm, juist dit werk ernstig beschadigden. Het schilderij werd met messen en beitels bewerkt: ogen werden uitgestoken, gezichten onherkenbaar verminkt. Ik hoop dat u zich vanmorgen dus weet te beheersen en juist met extra aandacht dit schilderij tot u door laat dringen. De schilder heeft goed begrepen dat wij in de naaste Christus zelf ontmoeten kunnen, want als wij op de panelen inzoomen, zien wij in ieder paneel ook een Christusfiguur tussen de mensen staan. De schilder heeft zo het evangeliewoord dus heel letterlijk uitgebeeld. Toch is er iets wonderlijks, want als u goed geluisterd heeft naar het evangelie en nu kijkt naar deze panelen dan valt er iets op: in het evangelie tellen wij 6 zogenaamde werken van barmhartigheid, terwijl wij altijd spreken over de 7 werken van barmhartigheid…. En als wij naar de panelen kijken, zien we ook dat op één van die panelen de Christusfiguur tussen de mensen ontbreekt… en wel op de paneel: het begraven van de doden. Nu, dit zevende werk wordt dan ook niet in het evangelie genoemd en vandaar dat de schilder Christus op dit paneel weglaat. Maar waar komt dit 7e werk dan vandaan als het evangelie het niet noemt? Nu, dit zevende werk is pas later aan het lijstje toegevoegd, in het jaar 1207, door Paus Innocentius III. Juist in de Middeleeuwen dat geteisterd werd door epidemieën als de pest kreeg dit moeilijke en gevaarlijke werk van 'doden begraven' een bijzondere waarde en werd het om die reden als 7e werk door paus Innocentius III toegevoegd.
 
Maar we zijn er nog niet, want na de Middeleeuwen vond de huidige paus Franciscus het tijd voor nog een achtste werk, want hij zegt: de mens moet niet alleen voor zijn medemens zorgen, maar ook zorgdragen voor de schepping, ons gemeenschappelijk huis. Bekijk hier de video van paus Franciscus.

De paus zegt dat we op zoek moeten gaan naar een nieuwe manier van leven die goed is voor ons medemensen én goed is voor onze aarde. Samen moeten wij zorg dragen voor ons gezamenlijk huis. Dat is het 8e werk en dat 8e werk willen we als eerste de komende tijd centraal zetten. Zo kunt u in gesprek gaan met Micha over geloof, duurzaamheid en keuzes maken o.l.v. Joyce Schoon en Adri Slob. Op dit moment zijn de jongeren aan het spreken over de jeugddienst van zondag 14 oktober die in dit teken zal staan. We hopen de periode van dit 8e werk te gaan afsluiten met een concrete actie.
 
De komende twee jaar komen zo alle 8 werken van barmhartigheid voorbij. We knippen die 2 jaar in 8 perioden zodat we extra aandacht kunnen hebben voor ieder werk van barmhartigheid. We beginnen zo’n periode met een dienst en we beëindigen zo’n periode met een concrete actie. Daarover kunt u straks meedenken. Lieve mensen, ik hoop dat dit jaarthema ons vreugde en verdieping zal geven, dat het ons raakt, bewogen maakt zodat we in beweging komen. Dat het leidt tot gesprek en ontmoeting, zodat we in de gezichten van wie barmhartigheid behoeven – en zijn we dat ergens ook weer niet allemaal – het gezicht van de Eeuwige mogen zien oplichten….
 
Amen