Preek van vorige Week

Preek van ds. David van Veen over Mattheüs 3: 13 – 4: 1
De Veste Gouda, 13 januari 2019 

Gemeente van Christus, lieve mensen,
 
Vandaag horen we van een nieuw begin. Dat moet ons bekend voorkomen want nog niet zo lang geleden wensten ook wij elkaar een goed begin toe. Een gelukkig nieuwjaar zeiden wij tegen elkaar, terwijl wij nog een hap namen van de oliebollen en daarna knalden we er op los. Dat nieuwe begin was kerkelijk al weer snel vergeten toen vorig weekend de Nashvilleverklaring een hoop stof deed opwaaien. En dat was eigenlijk nog niet het ergste. Nee, het ergste was dat er een hoop hele lieve mensen die zielsveel van elkaar houden weer veroordeeld en gekwetst werden. Er werd niet met, maar over hen gepraat. Verklaringen zijn monologisch en vormen van gestolde communicatie. Iedere adem wordt zo ontnomen die het begin had kunnen zijn van een gesprek, van een echte dialoog…. En waar een gemiddelde Nederlander met kerst de kerk misschien weer even had gevonden, waren ze die kerk even na oud en nieuw misschien onmiddellijk weer kwijt, want als dit is waar de kerk voor staat…. En natuurlijk weet ik wel dat het hier in de Veste anders is, dat dé kerk daar helemaal niet voor staat en gaat het vooral om mensen en predikanten van de rechtervleugel, veelal van buiten de PKN, maar weet de gemiddelde Nederlander dat ook? Ik hoop en bid dat het andere geluid Nederland ook weet te bereiken. Dat je in een St Jan kunt staan om samen Roze Zaterdag te vieren met katholieken, protestanten, remonstranten en evangelischen. En dat zelfs de orthodoxie en haar predikanten geen stilstaande vijver is, maar ook daar het water anders beweegt dan jaren geleden. Natuurlijk, er is getekend, maar velen hebben ook niet getekend.
 
Misschien is het daarom maar weer goed dat we vanmorgen van Johannes horen die oproept om opnieuw te beginnen, ook al waren we net opnieuw begonnen dit jaar. Goed om te horen van Jezus, die ons oproept om in zijn Geest te leven. Hij die de mensen raakt met zijn barmhartigheid. Die grenzen doorbreekt die door mensen zijn gemaakt. Laten we opnieuw beginnen samen met Jezus, die vandaag begint aan zijn missie van rechtvaardigheid en barmhartig. Dat nieuwe begin dat hij markeert door kopje onder te gaan in het water van de rivier de Jordaan. Jezus wordt gedoopt. Dat doet in deze dagen denken aan anderen die dat nieuwe begin onlangs ook wilden markeren met de zogenaamde nieuwjaarsduik. Ik begreep dat dit ook weleens in het Groenhovenbad gebeurde, maar dat de echte fanatiekelingen toch naar de Reeuwijkse Plassen moeten. Of natuurlijk naar de bekendste nieuwjaarsduik van Nederland, die in Scheveningen. Ook daar gingen mensen weer kopje onder om een nieuw begin te markeren. De nieuwjaarsduik in Scheveningen is tevens de grootste ter wereld en wordt gesponsord door Unox, zodat iedereen met zo’n typische Unoxmuts het water ingaat. Ik kreeg er eentje gratis bij de rookworst. Hij was mij echter wat te klein, maar anders was ik natuurlijk ook gegaan. Toch, onder al dat vertier zit, denk ik ook een soort oer-ritueel verborgen. Het oer-ritueel om opnieuw te willen beginnen en dat ook krachtig met een ritueel te markeren. En dat gebeurt vaak met water, vaak in het water. Zo horen we vandaag ook bij de nieuwjaarsduik waarmee het evangelie begint.
 
Jezus begint zijn vandaag aan zijn missie en dat nieuwe begin markeert ook hij door kopje onder te gaan in het water van de rivier de Jordaan. Jezus wordt gedoopt. En ook dat moet wel een wonderlijk tafereel zijn geweest met die figuur van Johannes de Doper. We zien hem komen van aan de overzijde van woestijn. Het is een beetje een wildeman om te zien. Gekleed in een mantel van kamelenhaar. Hartstochtelijke profeet die bekering preekt met vurige woorden en brede gebaren. Een man die leeft van wilde honing en sprinkhanen. Al met al dus een bijzondere krachtige verschijning, deze Johannes. Zelfs de Romeinse geschiedschrijver Flavius Josephus noemt hem en vertelt dat de mensen door zijn spreken enorm werden geïnspireerd. Het is deze Johannes die mensen oproept om op nieuw te beginnen. Niet morgen, maar vandaag. Bekeer je en begin opnieuw!! Hij nodigt de mensen uit om zich te laten dopen, kopje onder te gaan in de Jordaan als ritueel en markering van dat nieuwe begin. Nu heeft zo’n doop als markering van zo’n nieuw begin symbolisch ook alles met dood en leven te maken. Je gaat kopje onder in het water en zo sterft als het ware je oude leven af om vervolgens weer boven water te komen en een nieuw leven te gaan leiden. En de mensen raken onder de indruk van deze Johannes. Misschien moet er inderdaad iets anders in mijn leven? Wat is nu werkelijk van waarde? Ook zij ontdekten misschien hun voornemen om het anders te gaan doen in hun leven. Meer ruimte te gaan maken voor God en zijn bedoeling met de mensen. Met alle mensen!! Zo komen van verschillende kanten de mensen naar Johannes. En is er dit moment dat hun leven markeert. Zo’n moment wordt ook wel ‘bekering’ genoemd. Een gedateerd en soms beladen woord, maar zoals ik laatst ook vertelde, er staat ‘ommekeer’, je draait je om en ziet de dingen anders waardoor je een andere weg inslaat.
 
Dat zijn echter niet altijd van die radicale verhalen. Mensen zijn niet altijd als bladeren die plotseling omdraaien aan de boom. Mensen zijn vaak veel meer zoekers die tastend hun weg door het leven gaan. Maar ook daarbij helpt de doop bij dat zoeken en de herinnering daaraan. Avondmaal vieren helpt daarbij, het woord Gods horen helpt daarbij en ook het jaar markeren met vieren en gedenken zoals we dat hier samendoen voor Gods aangezicht helpt daarbij. Het zijn als het ware bakens die steeds weer onze koers bepalen. Maar het blijft ook zoeken, soms hangt er een dikke mist van twijfel, soms wijk je weer van je koers af omdat andere bestemmingen trekken, soms loopt je schip zelfs vast. Het blijft vallen en opstaan om ons geloof te leven. Goddank is het christendom daar heel realistisch, we zijn nu eenmaal geen grote heiligen. De geestelijk vader van de Benedictijnen, Benedictus, spreekt in dit verband over de ‘conversio morum’, de voortdurende bekering. Modern gezegd: het dagelijks verbetermanagement. Of te wel: als je je levensstijl wilt veranderen probeer het dan met kleine, haalbare dingen. Overschreeuw jezelf niet, maar probeer in je eigen leven, op microniveau je geloof handen en voeten te geven, iedere dag opnieuw, met vallen en opstaan, in geloof en in twijfel, met vragen en met hoop. Daarom zou ik juist ook na deze week willen zeggen tegen alle mensen: keer je om, begin opnieuw, ga leven in de Geest van Jezus, leef zijn liefde voor alle mensen.
 
Toch kun je je afvragen maar hoe zit het dan met Jezus zelf? Waarom moest Hij gedoopt worden? Hier gelden toch niet onze woorden en rituelen? Hij is toch dé uitzondering? Johannes lijkt diezelfde vragen te hebben en wordt daarmee – nog vóór Satan – Jezus’ eerste verleider als hij Jezus tegenhoudt. Johannes wil Jezus exclusief behandelen en tilt hem ver boven het menselijke uit. Jij bent anders, Jezus, dit is toch niet jouw weg? En dan volgen Jezus’ eerste woorden: letterlijk staat er dat Jezus zegt: “Sta het toe, want alleen zó immers past het ons alle gerechtigheid te vervullen.” Jezus wil niet hoogverheven boven de mensen zijn. Hij wil de weg van de mensen gaan en daarom wil Hij gedoopt worden. Hij wil ons nabij komen, in alles wie we zijn, maar ook in alles hoe we eigenlijk niet willen zijn. Hij wil onze vreugde, onze hoop en onze liefde kennen, maar ook ons verdriet, onze twijfel en angst, onze verleiding naar zoveel meer en zoveel anders. We gaan niet voor niets hierna de woestijn in. Maar Jezus legt ook nog een klemtoon, hij zegt: Het is onze weg, Johannes, waar jij voor staat, daar sta ik voor. Laten wij samen die gerechtigheid vervullen. En gerechtigheid is hier een ander woord voor het Koninkrijk van God. Het gaat om een wereld die op God gericht is en waar mensen op God hun handelen en wandelen willen afstemmen. Het is in zo’n wereld dat Gods gerechtigheid geheel en al vervuld is, het koninkrijk onder ons is, mensen werkelijk elkaars broeders en zusters zijn. Net als Johannes wil Jezus dus de mensen oproepen om te gaan leven naar dat Koninkrijk van God of zoals hij even later zeggen zal: “Zoek eerst het koninkrijk en zijn gerechtigheid”.
 
En daarmee zijn ook wij geen toeschouwer van een exclusief bovenmenselijk schouwspel, maar wij zijn medespelers, wij zijn mens op aarde in deze wereldtijd en daarom is dit vers ook antwoord in onze dagen. Ook in onze dagen klinkt het dus: laat ons gerechtigheid vervullen. Keer je om naar God, want door de dood heen is er leven bij Hem. Doe als broeder Jezus en laat je dopen. Markeer de momenten van je keuzes. Morgen beginnen misschien wel de verzoekingen, net als bij hem. Kom je het kruis tegen waarop al je vragen worden vastgespijkerd, je je wanhoop soms uitschreeuwt en zijn er de stemmen die zeggen dat het allemaal niets uitmaakt, dat God niet bestaat of wordt Hem en jou van alles in de schoenen geschoven. Dan is goed om je gedoopt te weten. Als een teken dat blijft stralen als een ster in het donker. Dat zegt: door het water van de dood is er een weg ten leven. Dat je herinnert dat er ook tegen jou in de doop gezegd is: Jij bent mijn kind, ik heb je gezien, ik zal er voor je zijn, bij mij mag je altijd weer opnieuw beginnen. Wie je ook bent en waar je ook vandaan komt. Van welke volk je ook bent. Welke kleur, sekse of geaardheid: jij bent mijn kind. Ik heb je gezien. Ik zal er voor je zijn, is mijn naam. Zo mag de doop een bron van kracht zijn, iedere dag opnieuw, ook al zul je soms net als Hij door de woestijnen van je leven moeten trekken. Aan het begin van dit nieuwe jaar denken wij daarom aan onze doop, horen wij zijn woorden, opnieuw, als nieuw. Leven wij vandaag mee met Piet Stoevelaar die zich geroepen weet tot het ambt van ouderling. Vieren wij samen avondmaal als teken van zijn aanwezigheid onder ons.
 
We waren het jaar pas net begonnen, maar zullen we vandaag gewoon weer opnieuw beginnen? Samen dit nieuwe jaar induiken, kome wat komt? En zullen we dan tegen elkaar zeggen: een gezegend nieuw jaar voor jou wie je ook bent en waar je ook vandaag komt! Een gezegend nieuw jaar om samen weer te zoeken naar zijn koninkrijk, naar zijn gerechtigheid.
 
Amen